مبارزه با آفت شپشک انگور در تاکستان ها

شپشک ها از جمله آفات مکنده و بسیار رایج در انواذع گیاهان زینتی و گیاهان باغی هستند که علائمی همچون بد شکلی، توقف رشد، کوتولگی و زردی شاخ و برگ و کاهش کیفیت و کمیت محصول را به دنبال دارد.دشمنان طبیعی آفات مانند بال توری سبز و قهوه‌ای، گونه‌های مختلف کفشدوزک شکارگر در صورت حفظ پوشش سبز باغ در کاهش جمعیت و خسارت شپشک آردآلود مو نقش مهمی دارد.

خسارت ناشی از تغذیه پیوسته شپشک آرد آلود از شیره گیاه، موجب بدشکلی، توقف رشد،کوتولکی و زردی شاخه و برگ در محل تغذیه میزبان می‌شود. وجود عسلک، ترشحات چسبنده آفت و عدم تبدیل به کشمش در اثر پوسیدگی منجر به کاهش بازار محصول می‌شود. حضور دشمنان طبیعی آفات مانند بال توری سبز و قهوه‌ای، گونه‌های مختلف کفشدوزک شکارگر در صورت حفظ پوشش سبز باغ در کاهش جمعیت و خسارت شپشک آردآلود مو نقش مهمی دارند. رعایت اصول فنی باغبانی در قبل و بعد از کاشت، استفاده از آفتکشهای کند اثر در تهیه طعمه مسموم علیه مورچه‌ها در فصل بهار و پاییز، حذف سرشاخه‌های آلوده در عملیات هرس در طول سال مانع از آلودگی و انتشار این آفت خواهد شد.

انگور  vinifera Vitis محصولی است از خانواده Vitacae  که قبل از پیدایش غلات، مورد استفاده بشر قرار داشته است و در حال حاضر از مهمترین محصولات باغی در دنیاست که هم به لحاظ سطح زیرکشت و هم از نظر ارزش اقتصادی و تغذیه‌ای بالا، همچنین به لحاظ قابلیت مصرف در خوراک و صنعت به طرق مختلف از جمله تازه خوری، کشمش، کنستانتره، آبمیوه، فرآورده‌های تخمیری، استخراج اتانول و آنتوسیانین، مربا، شیره و روغن بذر نقش مهمی در اقتصاد کشورهای تولیدکننده آن دارد. از جمله آفاتی که در اکثر مناطق کشت انگور در ایران انتشار دارد، شپشک های آردآلود است.

شکل شپشک و زمستان گذرانی

شپشکها دارای دوشکلی جنسی هستند، ماده ها در طول عمر خود بدون بال با بدن نرم و بیضی بوده که با از دست دادن پاها و شاخک، بیحرکت میشوند. طول بدن حشرات ماده حدود 5 میلیمتر، عرض بیش از 1 میلی متر و ضخامت آنها حدود 1.5 میلیمتر است. رنگ بدن صورتی است. یکی از صفات شاخص شپشکهای آرد آلود، ترشح مواد مومی است که بوسیله انواع مختلف منافذ و مجاری که سطح بدن را می‌پوشاند، تولید می‌شوند که نقش موثری در حفاظت بدن از عوامل محیطی زنده و غیرزنده دارد تخمریزی در داخل توده پنبه‌ای مترشحه از بدن مادر انجام می‌شود. در هر مرحله تخمریزی تعداد 300 تا 500 تخم گذاشته می‌شود. مراحل رشدی شامل تخم، سه مرحله پورگی و بالغین است. افراد نر با تشکیل پیش شفیره و شفیره پس از دومین مرحله پورگی بوجود می‌آیند. در بهار با گرم شدن هوا تراکم آفت افزایش یافته و از اماکن زمستانگذران و ریشه‌ها به سمت اندامهای هوایی مهاجرت می‌نمایند.

افزایش جمعیت حشرات ماده بالغ و پوره‌های شپشک آردآلود مو در شرایط تاکستانها تقریبا از اردیبهشت ماه شـروع و تا بعد از برداشت انگور در اواخر تابستان ادامه دارد. جمعیـتهای آفـت در فصل بهار بیشتر روی تنه و سپس جوانه‌ها، سرشاخه‌ها و برگها و در نیمه تابستان به دلیل گرما در ناحیه پایینی متمرکز هستند. میزبان این حشره غیر از انگور سایر درختان میوه، غیرمثمر و گیاهان زینتی است.

خسارت آفت شپشک انگور

 استقرار پورهها و ماده‌های بالغ شپشک در محل انشعاب شاخه‌ها، بندها، در کنار جوانه‌ها، برگ، میوه، تنه و حتی ریشه درختان انگور است. خسارت آنها در اثر تغذیه پیوسته از شیره گیاه موجب بدشکلی، توقف رشد،کوتولکی و زردی شاخ و برگ در محل تغذیه می‌شود. این آفت مقادیر زیادی عسلک ترشح میکند که باعث توسعه قارچ فوماژین و دوده و جلب مورچه‌ها می‌شود که سبب کاهش میزان فتوسنتز گیاه و تشدید میزان خسارت می‌شود. وجود عسلک و فضولات چسبنده آفت، منجر به کاهش بازار پسندی و افت شدید قیمت این محصول در بازار شده، از طرفی هنگام تبدیل انگور به کشمش، مانع تبخیر آب حبه‌ها شده و به سیاه شدگی و پوسیدگی کشمش منجر می‌شود، بر این اساس به علت کاهش کیفیت کشمش تولیدی، درصد زیادی از محصول باغداران از بین میرود و زیان سنگینی به باغداران وارد می‌آید.

راههای کنترل آفت شپشک آرد آلود انگور

• عملیات جمع آوری بقایای گیاهی آلوده به طور مستمر انجام شود.
• از انتقال اندام های درختان آلوده به سایر مکانها خودداری کنید.
• ضد عفونی قلمه ها قبل از کاشت با غوطه ور کردن آنها در آب گرم با دمای 51 درجه سلسیوس به مدت 5 دقیقه
• هرس سبز در بهار برای تهویه تاج درخت به منظور جلوگیری از شیوع و توسعه سفیدک سطحی و شپشک آرد آلود انگور در تاکستانها
• کنترل علف های هرز به طور عمومی در باغات انگور
• تقویت درختان با کودهای آلی و معدنی، همراه با آبیاری مناسب
• آغشته نمودن دور تنه درختان قبل از مهاجرت فرم های زمستانگذران به سرشاخه های انگور با یک لایه نازک با چسب
• با توجه به زندگی همزیست مورچه و شپشک آرد آلود، یکی از راههای کاهش خسارت، کنترل جمعیت مورچه می باشد. به این منظور هر 10 متر یک طعمه مسموم حاوی 25 درصد شکر و سموم کند اثر مانند اسید بوریک، فیپرونیل(ریجنت) یا فنوکسی کارپ یا اسپینوساد در سایه قرار داده شود. میزان اثربخشی طعمه در بهار و پاییز بیشتر از سایر زمانها است.
• بهترین زمان سمپاشی در دوران پورگی 1 و 2 سپس تکرار آن 10 روز بعد است از سموم با در نظر گرفتن تناوب استفاده شود تا مقاومت ایجاد نگردد.

منبع

راهکارهای کاربردی برای مدیریت شپشک آرد انگور، هاشم کمالی، 1397