حملات به عسلویه فاجعه زیست محیطی رقم زد

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست پیامد‌های زیست‌محیطی جنگ‌ها، تخریب محیط زیست در جنگ‌های مسلحانه را فراتر از یک مسئله تخصصی و از مهم‌ترین چالش‌های اخلاقی، انسانی و حقوقی جهان معاصر دانست.

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما، شینا انصاری در نخستین همایش «اکوساید؛ جنایت جنگی خاموش» با بیان اینکه پیامد‌های جنگ به میدان نبرد محدود نمی‌شود، افزود: آثار مخاصمات مسلحانه به خاک، آب، هوا، جنگل‌ها، تالاب‌ها، دریا‌ها و تنوع زیستی سرایت می‌کند و در بسیاری از موارد، آثار زیست‌محیطی آن حتی پس از پایان درگیری‌ها نیز سال‌ها و گاه نسل‌ها باقی می‌ماند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به خسارت‌های ناشی از حملات به زیرساخت‌های انرژی کشور اظهار کرد: وقتی پالایشگاه‌ها و تأسیسات گازی مورد حمله قرار می‌گیرند، فقط دارایی‌های اقتصادی آسیب نمی‌بینند، بلکه امنیت تنفس مردم نیز به خطر می‌افتد.

انصاری، انتشار گسترده ذرات معلق، نشت هیدروکربن‌های سمی به خاک، آب و هوا و آزاد شدن حجم زیادی از گاز‌های گلخانه‌ای را از پیامد‌های مستقیم این حملات برشمرد.

انتشار گسترده آلاینده‌ها در پی حملات به عسلویه

وی با اشاره به ابعاد آلودگی ناشی از حملات به مخازن سوخت و تأسیسات عسلویه گفت: در بازه زمانی کوتاه و طی چند روز، حدود ۹۰۴ تن ذرات معلق، ۴ هزار و ۷۰۰ تن ترکیبات آلی فرار و بیش از ۱۳ هزار تن اکسید‌های گوگرد منتشر شد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست افزود: میزان آلودگی منتشرشده به حدی بود که می‌توانست کلان‌شهر تهران را با وضعیتی مواجه کند که تخلیه شهر ضروری شود؛ با این حال، به گفته وی، به دلیل ارتفاع بالای لایه مرزی، بخش عمده آلودگی به سطح تنفس در تهران نرسید.

انصاری با اشاره به انتشار گاز‌های گلخانه‌ای در این حوادث تصریح کرد: علاوه بر آلاینده‌های هوا، حدود یک‌ونیم میلیون تن معادل دی‌اکسیدکربن نیز وارد جو شد.

وی برای تبیین ابعاد این میزان انتشار گفت: این حجم از آلودگی، از نظر معادل کربنی، با میزان کربنی قابل مقایسه است که ۶۶ میلیون درخت بالغ طی یک سال جذب می‌کنند. همچنین، این میزان با انتشار سالانه کربن ناشی از فعالیت حدود ۸۰ هزار خانواده شهری و تردد سالانه بیش از ۳۲۰ هزار خودروی سواری مقایسه شده است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: این ارقام صرفاً آمار یک گزارش کارشناسی نیست، بلکه نشان‌دهنده ابعاد یک فاجعه زیست‌محیطی و اقلیمی است.

تأکید بر ضرورت عدالت اقلیمی

انصاری با اشاره به تلاش‌های جامعه جهانی برای کاهش انتشار کربن و مقابله با تغییر اقلیم اظهار کرد: در شرایطی که جامعه بین‌المللی در اجلاس‌های اقلیمی برای مهار انتشار گاز‌های گلخانه‌ای تلاش می‌کند، تخریب زیرساخت‌های انرژی در جریان حملات نظامی می‌تواند حاصل سال‌ها تلاش ملی، پژوهش علمی و سرمایه‌گذاری برای مدیریت کربن را در مدت چند روز از بین ببرد.

وی افزود: در چنین شرایطی، باید مطالبه عدالت اقلیمی را با جدیت دنبال کرد؛ چراکه نمی‌توان از کشور‌ها انتظار داشت به سمت گذار انرژی و اقتصاد کم‌کربن حرکت کنند، اما پیامد‌های ناشی از تجاوز و حملات نظامی و تخریب زیرساخت‌های آنها را نادیده گرفت.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، تخریب زیرساخت‌های انرژی را مغایر با موازین و تعهدات محیط‌زیستی و اصول اخلاق بین‌المللی دانست و بر ضرورت توجه به ابعاد گسترده‌تر خسارت‌های زیست‌محیطی جنگ تأکید کرد.

جنگ، اجرای طرح‌های محیط‌زیستی را نیز مختل می‌کند

انصاری با بیان اینکه پیامد‌های جنگ به خسارت‌های فوری محدود نمی‌شود، گفت: جنگ می‌تواند طرح‌های حیاتی و راهبردی محیط‌زیستی کشور را نیز با تأخیر و وقفه مواجه کند.

وی از طرح‌هایی همچون جمع‌آوری گاز‌های مشعل، توسعه نیروگاه‌های خورشیدی و ارتقای استاندارد‌های واحد‌های صنعتی و پالایشی به‌عنوان برنامه‌های مهمی یاد کرد که در کاهش آلودگی هوا و انتشار گاز‌های گلخانه‌ای نقش دارند.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تنوع زیست‌بوم‌ها، تالاب‌ها، پهنه‌های ارزشمند ساحلی، جنگل‌ها و زیستگاه‌های منحصر‌به‌فرد ایران، حفاظت از محیط زیست در برابر پیامد‌های مخاصمات مسلحانه را دارای اهمیتی دوچندان دانست.

مستندسازی خسارت‌ها و همکاری بین‌المللی ضروری است

انصاری با تأکید بر لزوم بررسی علمی و مسئولانه خسارت‌های زیست‌محیطی ناشی از جنگ اظهار کرد: مستندسازی خسارت‌های دو جنگ تحمیلی اخیر، پایش مستمر کیفیت آب، خاک و هوا، ارزیابی آثار کوتاه‌مدت و بلندمدت و اطلاع‌رسانی شفاف، از الزامات مدیریت این مخاطرات است.

وی همچنین همکاری میان دستگاه‌های مسئول و توسعه همکاری‌های منطقه‌ای وبین‌المللی را برای پیشگیری از خسارت‌ها، تبادل داده‌های علمی و بازسازی زیست‌بوم‌های آسیب‌دیده ضروری دانست.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: محیط زیست مرز‌های سیاسی نمی‌شناسد و آلودگی هوا، جریان‌های آبی، زیست بوم های دریایی و پیامد‌های تخریب تنوع زیستی می‌توانند از مرز‌های ملی عبور کنند؛ ازاین‌رو، همکاری‌های بین‌المللی در این زمینه ضرورتی انکارناپذیر است.

صلح پایدار بدون امنیت زیست‌محیطی محقق نمی‌شود

انصاری با تأکید بر اینکه حفاظت از محیط زیست باید بخشی از تلاش‌های جهانی برای تحقق صلح پایدار باشد، گفت: صلح صرفاً به معنای نبود درگیری نظامی نیست، بلکه مستلزم برخورداری انسان‌ها از آب سالم، هوای پاک، امنیت غذایی و محیطی است که بتوانند در آن با کرامت و آرامش زندگی کنند.

وی افزود: اگر تخریب طبیعت در جریان جنگ بدون ارزیابی، پاسخ‌گویی و جبران خسارت رها شود، نمی‌توان از تحقق عدالت سخن گفت.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان تأکید کرد: عدالت محیط‌زیستی اقتضا می‌کند هزینه‌های تخریب بر دوش مردمی قرار نگیرد که کمترین نقش را در ایجاد بحران داشته‌اند و عدالت بین‌نسلی نیز ایجاب می‌کند منابع و زیست‌بوم‌های حیاتی برای نسل‌های آینده حفظ شوند.

انصاری ابراز امیدواری کرد نخستین همایش «اکوساید؛ جنایت جنگی خاموش» زمینه توجه ویژه به آسیب‌های گسترده زیست‌محیطی جنگ‌ها و بررسی ابعاد مختلف این خسارت‌ها را فراهم کند.