مصرف سالانه ۸۸۳ میلیون مترمکعب پساب در کشاورزی

مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست، کشاورزی را بزرگ‌ترین مصرف‌کننده پساب کشور دانست و بر ضرورت پایش کیفیت آن برای جلوگیری از آلودگی خاک و زنجیره غذایی تأکید کرد.

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صدا و سیما سالانه بیش از ۸۸۳ میلیون مترمکعب پساب در بخش کشاورزی کشور مصرف می‌شود؛ ظرفیتی که در صورت رعایت استاندارد‌های کیفی می‌تواند فشار بر منابع آب شیرین را کاهش دهد، اما استفاده غیراصولی از آن خطر آلودگی خاک، منابع آب زیرزمینی و محصولات کشاورزی را به همراه دارد.

محسن شهریاری مقدم، مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست، با اعلام این آمار گفت: سالانه ۸۸۳ میلیون و ۵۳۰ هزار مترمکعب پساب در کشاورزی و ۱۰۹ میلیون و ۷۲۰ هزار مترمکعب در آبیاری فضای سبز کشور مصرف می‌شود.

وی افزود: از هر ۱۰۰ مترمکعب پساب تولیدی، حدود ۴۸ مترمکعب در بخش کشاورزی و ۶ مترمکعب در فضای سبز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

شهریاری مقدم با تأکید بر ضرورت نظارت مستمر بر کیفیت پساب مصرفی در کشاورزی اظهار کرد: شاخص‌هایی مانند شوری، فلزات سنگین، کلیفرم مدفوعی و تخم انگل باید با استاندارد‌های زیست‌محیطی مطابقت داشته باشند تا از انتقال آلاینده‌ها به خاک، منابع آب و زنجیره غذایی جلوگیری شود.

مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به تمرکز مصرف پساب در برخی استان‌ها گفت: تهران، اصفهان و خراسان رضوی با مصرف مجموع ۶۴۶ میلیون و ۳۲۰ هزار مترمکعب پساب در کشاورزی و فضای سبز، حدود ۶۵ درصد مصرف ثبت‌شده کشور در این دو بخش را به خود اختصاص داده‌اند.

به گفته وی، تهران با مصرف سالانه ۳۷۹ میلیون و ۸۳۰ هزار مترمکعب پساب و نرخ بهره‌برداری ۸۳.۶ درصد در رتبه نخست قرار دارد. اصفهان با ۱۵۳ میلیون و ۸۱۰ هزار مترمکعب و خراسان رضوی با ۱۱۲ میلیون و ۶۸۰ هزار مترمکعب در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

شهریاری مقدم افزود: نرخ بهره‌برداری از پساب در سطح کشور ۵۳.۸۵ درصد است و تفاوت قابل توجهی میان استان‌ها وجود دارد؛ به‌طوری که در ۱۲ استان این نرخ کمتر از ۱۰ درصد است.

وی پایین بودن نرخ بهره‌برداری را لزوماً به معنای هدررفت پساب ندانست و گفت: استفاده در بخش صنعت و سایر مصارف، شوری بالا، محدودیت‌های کیفی، هزینه انتقال و نبود زیرساخت‌های مناسب از عوامل مؤثر بر میزان بهره‌برداری از پساب در استان‌هاست.

مدیرکل دفتر حفاظت و مدیریت آب و خاک سازمان حفاظت محیط زیست همچنین از تدوین دستورالعمل‌ها و ضوابط فنی استفاده از پساب در خاک خبر داد و تأکید کرد: استفاده از پساب باید متناسب با کیفیت آن و نوع کاربری باشد و حدود مجاز آلاینده‌ها در تمام مراحل بهره‌برداری رعایت شود.

وی با اشاره به تکالیف قانونی دستگاه‌های اجرایی افزود: بر اساس بند «ب» ماده ۴۰ قانون برنامه هفتم پیشرفت، آبیاری فضای سبز اماکن عمومی و دولتی با آب شرب، در صورت وجود آب جایگزین به تشخیص وزارت نیرو، ممنوع است و متولیان این اماکن باید شبکه‌های مستقل آبیاری فضای سبز را ایجاد کنند.

شهریاری مقدم همچنین از مشارکت سازمان حفاظت محیط زیست در تدوین آیین‌نامه مدیریت سپتاژ و نحوه تخلیه آن خبر داد و گفت: سامان‌دهی جمع‌آوری، حمل‌ونقل، تخلیه و تصفیه سپتاژ و جلوگیری از تخلیه آن در اراضی کشاورزی و آب‌های سطحی از اهداف این آیین‌نامه است.

وی در پایان تأکید کرد: افزایش مصرف پساب به‌تنهایی معیار موفقیت نیست و توسعه این بخش باید با ارتقای عملکرد تصفیه‌خانه‌ها، تفکیک پساب تصفیه‌شده از فاضلاب خام، ایجاد شبکه‌های مستقل انتقال و پایش مستمر کیفیت منابع آب و خاک همراه باشد.