تبلیغات
پایگاه کشاورزی ایران زمین - اصول کاشت درختان میوه در اراضی دیم

سایت کشاورزی

انتشار:دوشنبه 13 خرداد 1392



به طور کلی در کاشت درختان میوه در اراضی دیم نکات زیر بایستی همواره مورد توجه قرار گیرد:

1-    ایجاد شرایطی که به خاک امکان دهد تا آب بیشتری را درخود جذب و ذخیره کند.

2-  هدایت جریان هرز آب های اطراف محل کاشت به طرف چاله هایی که درخت در آن غرس  شده است

هدایت جریان هرز آب اطراف محل کاشت


3- فراهم کردن شرایط مطلوب ریشه دوانی برای درختان از طریق شکستن و از بین بردن لایه های سخت خاک مسیر ریشه و افزایش حجم خاک در اطراف ریشه ها.

4- استفاده از پرلیت یا پوشال برنج یا مواد جاذب الرطوبه مصنوعی در گوشه ای از داخل چاله به منظور جذب و نگهداری رطوبت در  محیط اطراف ریشه.

5- استفاده از پوشش های پلاستیکی در اطراف سایه انداز درختان ،خصوصاً پس از آخرین بارندگی منطقه به منظور حفظ رطوبت موجود در اطراف و محیط ریشه ها.   

مراحل احداث باغات دیم

1- انتخاب اراضی :

برای این منظور، اراضی دولتی قابل واگذار و بهره برداران علاقه مند به احداث باغ توسط کارشناسان باغبانی با استفاده از دستگاه GPS ، ( سیستم موقعیت یاب جهانی )  از نظر ارتفاع، درصد شیب، جهت شیب، نوع خاک، راه های ارتباطی و دسترسی به آب آبیاری تکمیلی و ... ارزیابی شده و اراضی بسیار مستعد  انتخاب می گردد.
 
2- آزمایش خاک:

در این مرحله نسبت به نمونه برداری خاک اقدام می گردد. به این ترتیب که از هر قطعه تقریباً یک هکتاری سه نقطه انتخاب و در هر نقطه چاله ای به عمق 1 متر حفر و از هر چاله 3 نمونه به عمق های30-0 ، 60-30 و 90-60 سانتی متر برداشت می شود. و خاک های حاصل از هر عمق را با هم مخلوط نموده و یک نمونه خاک برای تجزیه به آزمایشگاه خاک شناسی تحویل می گردد. بعد از حصول نتایج آزمون خاک تصمیم گیری در خصوص احداث  باغ دیم در قطعه مورد نظر امکان پذیر خواهد بود.

3 - تهیه نقشه کاشت:

به منظور محاسبه سطح زمین و تعداد نهال مورد نیاز، مشخص کردن محل غرس نهال و فواصل بین ردیف ها و روی ردیف ها، نقشه کاشت با استفاده از دوربین (  یا بصورت دستی  ) تهیه  می گردد. که با توجه به بررسی های بعمل آمده جدول زیر برای فواصل کاشت درختان و تعداد آنها در هر هکتار برای استانهای سردسیری توصیه می شود.

نام محصول
 فاصله کاشت
 تعداد در هر هکتار
 
بادام
 7*7
 200
 
انگور
 6*5/5
 300
 
گل محمدی
 5*4
 500
 
انجیر
 10*10
 100
 
فندق
 7*7
 200
 
زرشک
 8*6
 200
 
4- چاله کنی:

به منظور فراهم کردن شرایط مطلوب ریشه دوانی برای درختان، شکستن و از بین بردن لایه های سخت مسیر ریشه و افزایش حجم خاک در اطراف ریشه ها و ایجاد بستر مناسب با حجم کافی، کار چاله کنی با استفاده از بیل مکانیکی یا دستی انجام می گیرد. ابعاد چاله به میزان 1 ×1× 1 متر می باشد.

در جریان کندن چاله ها ،خاک سطحی به لحاظ بالا بودن میزان مواد آلی، رنگ تیره و مواد غذایی بیشتر  می باشد در یک طرف چاله ریخته شده و با خاک تحت الارض که خاکی فقیر با رنگ روشن می باشد مخلوط نمی گردد.  خاک زیرین در طرف دیگر چاله ریخته شده برای درست کردن بانکت ها استفاده می گردد و برای داخل چاله از خاک سطح الارض مخلوط با کود دامی پوسیده استفاده می شود بهتر است کندن چاله ها در پائیز صورت گیرد چون در این فصل فرصت کافی برای ذخیره رطوبت ناشی از نزولات جوی وجود دارد و کار غرس نهال در اواخر اسفند ماه – اوایل فروردین صورت می گیرد. (البته بهتر است برای کاشت گونه مو و انجیر عمق چاله بیشتر در نظر گرفته شود.)
 
5- تهیه نهال:

در تهیه نهال رعایت نکات زیر حائز اهمیت می باشد:

1-نوع نهال انتخابی دارای کیفیت مطلوب میوه دهی باشد.

2-هنگام تهیه ی نهال باید سعی شود کلیه نهال ها دارای ریشه قوی و سالم باشد.

3-از آنجائیکه در باغات دیم آب مورد نیاز ، فقط از طریق بارندگی تامین می شود لذا از گونه های مقاوم به کم آبی استفاده گردد. برگ های این گونه ها کوچک و کرکدار ، سیستم ریشه دارای  کارآیی خوب و پراکنش مناسب می باشد.
 
6-کاشت نهال:

 عملیات کاشت نهال بعد از سپری شدن سرمای زمستان و مساعد شدن هوا صورت می گیرد در هنگام کاشت نهال باید ابتدا ریشه را با یک قیچی تیز هرس کرد تا:

اولاً: سر ریشه اصلی قطع و گیاه تحریک به تولید ریشه فرعی بیشتری شود.

ثانیاً: سر ریشه ها که ا کثراً در اثر کنده شدن از خاک خزانه زخمی و به طور نامرتب قطع شده دارای یک سطح صاف گردد زیرا ریشه های زخمی و سر ناصاف سریعا مورد حمله انواع قارچ ها و باکتری ها قرار می گیرند و از بین می روند ، در حالیکه اگر محل بریده شده صاف باشد به راحتی ترمیم می شود و از نفوذ عوامل بیماری زا جلوگیری می کند.

بعد از هرس ریشه آن را به ترتیب زیر ضد عفونی کرد :

در یک ظرف 20 لیتری  خاک باغچه، تفاله تازه گاوی و آب ریخته و مخلوط را کاملاً به هم می زنیم تا یک دوغاب حاصل شود که در این دوغاب حدود 2 در هزار سم قارچ کش نظیر بنومیل یا کاپتان ریخته و نهال با ریشه هرس شده را یک بار در مخلوط تهیه شده وارد کرده و سپس می کاریم . برای کاشت نهال یک قسمت خاک سطحی سرند شده را با یک قسمت کود دامی پوسیده و یک قسمت مواد جاذب الرطوبه مخلوط و به شکل مخروطی در ته گودال می ریزیم سپس ریشه ها را بر روی این مخلوط مرتب کرده و روی آن را با خاک پوشانده و گودال را تا 30 سانتی متری سطح خاک پر می کنیم. همچنین با توجه به نتایج آزمون خاک، نوع و میزان کودهای شیمیایی و عناصر ریز مغذی توصیه شده اضافه می شود.




طرز کاشت نهال در گودال ( به جهت قرار گرفتن پیوندک نسبت به جهت وزش باد توجه شود )

 کاشت نهال


در کاشت نهال رعایت نکات زیر ضروریست

1- عمق کاشت باید طوری باشد که محل پیوند ( در نهال بادام ) دست کم چند سانتی متر بالای سطح خاک واقع شود تا از ریشه دار شدن گیاه در بالای پیوند که ممکن است باعث خفگی آن گردد، جلوگیری به عمل آید .

2- در نقاطی که باد منظم می وزد، پیوندک باید روبه باد قرار گیرد تا از شکسته شدن گیاه در اثر باد جلوگیری گردد .

3- پس از انجام کاشت و پ کردن گودال ، باید با فشار دادن خاک اطراف نهال با پا یا بیل،  کاملا محکم کرد تا محفظه های هوا در اطراف ریشه ها باقی نماند.

4- به منظور ورود جریانات سطحی آب از اطراف محل کاشت (بانکت ها) در چاله و ذخیره آن بهتر است بعد از کاشت نهال، چاله ها تا 30 سانتی متری سطح خاک پر شوند یعنی سطح چاله ها پایین تر از سطح اطراف باشد.

5- باید بلافاصله پس از کاشت ، نهال را آبیاری کرد در غیر این صورت، درصد نهال هایی که اصطلاحاً نمی گیرند یعنی خشک می شوند بالا خواهد رفت . آبیاری نهال ها در شرایط دیم با استفاده از تانکر آبرسانی در سال اول کاشت حداقل 3 نوبت الزامی است . نوبت اول بلافاصله بعد از کاشت و نوبت بعدی در طول فصل تابستان که شدت نور خورشید و دمای خاک بالاست و بارش به حداقل می رسد صورت می گیرد .

6- به منظور حفظ رطوبت در محدوده ریشه ها ی نهال ، هدایت هرز آب های بین ردیف ها و اطراف چاله به محل گسترش ریشه و همچنین جلوگیری از رشد علف های هرز در سایه انداز نهال ها استفاده از پوشش های پلاستیکی الزامی است، برای انجام این کار پلاستیک به ابعاد1×1 متر تهیه شده و در وسط پلاستیک سوراخی تعبیه می گردد طوری که تاج نهال از سوراخ رد شود . بعد از غرس نهال و فشار دادن خاک ، پلاستیک در قسمت سایه انداز کشیده شده قسمت های کناری پلاستیک زیر خاک گذاشته می شود تا توسط باد از سطح خاک کنده نشود. البته در صورت عدم دسترسی به پلاستیک لازم است در قسمت  سایه انداز نهال، سنگ چینی شود.

7- آبیاری تکمیلی :

یک نوبت آبیاری بلافاصله بعد از کاشت و 2 نوبت بعدی در طول فصل تابستان صورت می گیرد برای این منظور از تانکر های آبرسانی استفاده می شود آب مصرفی برای هر نهال غرس شده 30 لیتر می باشد.

8- سر برداری نهال:

به منظور ایجاد ورشد شاخه های فرعی امری ضروری به نظر می رسد در مورد نهال بادام سر برداری اولیه از ارتفاع 70 – 60 سانتی متری الزامی است . در مورد نهال انگور از آنجائی که در ته چاله کاشته می شود تنها یک شاخه قوی برای رشد کردن و سر آوردن از چاله کاشت لازم است .


9- واکاری :

در چاله هایی که نهال ها به نحوی از انحاء خشک شده اند و اصطلاحاً نگرفته اند بایستی اقدام به واکاری ( جایگزینی نهال جدید ) نمود واکاری در بهار سال دوم کاشت انجام می گیرد .

10- بانکت بندی :

 در اراضی شیب دار به منظور جمع آوری و ذخیره سازی آب باران و جلوگیری از جریان یافتن آب های سطحی بر روی دامنه ها از بانکت های هلالی شکل استفاده می شود روش کار به این صورت است که بالاترین نقطه زمین مورد کشت و در فواصل مورد نیاز، مسیررامشخص می سازند .

فاصله نهال های کاشته شده روی ردیف باید مساوی فاصله بین ردیف ها و یا کمتر از آنها باشد . در تهیه دیواره بانکت از خاک زیرین چاله استفاده می شود و نحوه استقرار بانکت ها به صورتی است که انتهای یکی با وسط بانکت پائینی در یک راستا قرار می گیرند . ارتفاع لبه بانکت ها باید حداقل 40 سانتی متر منظور گردد. برای جلوگیری از تخریب بانکت ها در اثر بارندگی و جریان آب بهتر است روی بانکت ها سنگ چینی شود.

11-نگهداری باغات دیم :

باغ دیم به مراقبت های ویژه ای نیاز دارد تا بتواند به نحو مطلوب رشد کرده و تولید محصول کند مهمترین این مراقبت ها عبارتند از 

الف - آبیاری:

در سال اول کاشت، 3 نوبت آبیاری   ( 1 نوبت بعد از کاشت و 2 نوبت بعدی در ایام خشک فصل رشد )

در سال دوم بسته به میزان نزولات جوی 2 – 1 نوبت و در سال سوم تنها یک نوبت آبیاری الزامی است .

ب- کود دهی :

مقدار کود های شیمیای در شرایط دیم نصف مقادیر توصیه شده در شرایط آبی می باشد. با توجه به آزمون خاک و با احتیاط کامل نسبت به کوددهی به روش شیاری یا چالکود  (  درقسمت سایه انداز نهال ها) در اواخر زمستان اقدام می گردد.

ج- هرس (پیرایش)

هرس

بادام :

بایستی در چند سال اول به این درخت از طریق هرس یا پیراستن شکل مناسب داد و وقتی به بار نشست هرس را به حداقل رساند . حذف شاخه های جانبی و پایینی علاوه بر تحریک رشد ارتفاعی از تبخیر و تعرق و مصرف زیاد آب جلوگیری می کند.

انگور:

درخت انگور علاوه بر هرس شکل دهی ، در دوران بلوغ باید مرتباً هرس شود تا با تولید شاخه های جوان میزان محصول افزایش یابد.

د- گرده افشانی :

گرده افشانی عمدتاً توسط حشرات به ویژه زنبور عسل انجام می شود و بنابراین کندوگذاری در باغ برای تولید محصول ضروری است . تعداد کندو برای هر هکتار 5-1 عدد بالغ می شود در مورد بادام به علت ناسازگاری خاصی که این گونه گیاهی دارد کشت توام حداقل 3 رقم الزامی است.

و- سایر عملیات داشت:

علاوه بر موارد ذکر شده، نگهداری باغ دیم مستلزم انجام عملیات دیگری از قبیل مبارزه با جوندگان و به ویژه خرگوش در فصل زمستان، مبارزه با بیماری ها ، آفات علف های هرز داخل چاله و بین ردیف ها، استفاده از کود دامی، پرلیت، پوشال برنج به منظور جذب و نگهداری رطوبت در محیط اطراف ریشه ها، متراکم کردن خاک و غیر قابل نفوذ نمودن آن در بین ردیف ها، در بعضی موارد استفاده از تخته های چوبی  ویا سنگ اطراف چاله جهت جلوگیری از برخورد مستقیم نور خورشید به نهال های جوان، مبارزه با سرمازدگی و غیره نیاز می باشد.

امید است با تلاش های بی قفه، کلیه اراضی مستعد به باغ دیم تبدیل گردد تا از این طریق علاوه بر استفاده بهینه از اراضی دیم و افزایش تولید، کمک شایانی به اقتصاد روستائیان گردد که این امر در نهایت منجر به اشتغال زایی و جلوگیری از مهاجرت روستائیان خواهد انجامید.

سایت کشاورزی

کشاورزیار

مقالات کشاورزی

ورمی کمپوست

فروشگاه کشاورزی
آموزش کشاورزی